Verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering: de stand van zaken
In Nederland zijn veel zelfstandige ondernemers niet verzekerd tegen het risico van ziekte en arbeidsongeschiktheid. Zij hebben dan meestal geen vangnet om het verlies aan inkomen op te vangen, met alle gevolgen van dien. Om die reden is in het pensioenakkoord van 2019 afgesproken dat er een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) moest komen. Dit zou het verschil in sociale zekerheid tussen werknemers en zelfstandigen moeten verkleinen.
In 2024 is het wetvoorstel Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ) gedaan. Deze verzekering is voor zelfstandigen die ondernemer voor de inkomstenbelasting zijn, zoals eenmanszaken en vennoten binnen een vof. Het wetsvoorstel regelt dat iedere zelfstandige tot aan de AOW-leeftijd verzekerd is als hij of zij niet meer kan werken. Omdat iedereen moet meedoen, worden de risico’s gedeeld en blijven de kosten lager. Zelfstandigen krijgen bij arbeidsongeschiktheid een uitkering die maximaal gelijk is aan het minimumloon. Ze mogen er ook voor kiezen om een particuliere verzekering te nemen, of hun huidige verzekering te houden.
Kritiek
Na kritiek vanuit meerdere hoeken is dit wetsvoorstel op een aantal punten aangepast. Een belangrijke wijziging is dat de wachttijd (eigenrisicoperiode) van 12 naar 24 maanden is gegaan. Hierdoor is de te betalen premie iets lager geworden. Die eigenrisicoperiode van 24 maanden is natuurlijk een lange periode om te overbruggen. Ondernemers doen er verstandig aan om een buffer op te bouwen voor die periode of te kijken naar een particuliere verzekering waar een kortere eigenrisicoperiode kan worden overeengekomen.
Door middel van onderstaande overzicht is in één oogopslag duidelijk wat de inhoud van het wetsvoorstel is.
| Premie (per maand): | 5,4% van winst uit onderneming / maximaal € 171,-. Premie is aftrekbaar bij de aangifte inkomstenbelasting. |
| Eigenrisicoperiode/wachttijd: | 24 maanden |
| Hoogte uitkering: | 70% van de winst met maximum van wettelijk minimumloon |
| Duur uitkering: | Tot aan AOW leeftijd |
| Wanneer uitkering: | Als je als gevolg van ziekte/arbeidsongeschiktheid niet meer in staat bent het minimumloon te verdienen. |
Zelfstandig en ook werknemer
Voor zelfstandigen die ook in loondienst zijn (en daardoor al via de WIA verzekerd zijn), is een oplossing in het wetsvoorstel opgenomen. Als zij via de WIA al recht hebben op een uitkering die minstens gelijk is aan het minimumloon, dan hoeven zij geen premie te betalen voor de BAZ.
Wanneer wordt de wet ingevoerd?
Omdat de ict-systemen bij de Belastingdienst moeten worden aangepast en hier veel tijd mee gemoeid is, zal de BAZ er niet eerder dan 2030 komen.
